Op welke patiënten is dit project gericht?
“Hart- en vaatpatiënten vormen een brede groep. Binnen dit project richten we ons vooral op hartpatiënten met slagaderverkalking. De gevolgen daarvan kunnen ernstig zijn, omdat organen of ledematen onvoldoende zuurstof krijgen. Dit kan leiden tot een hartinfarct of ‘etalagebenen’. Ook kan er een aneurysma optreden (verwijding van een bloedvat). Dat geeft een levensbedreigende situatie. De patiënt zit als het ware op een tijdbom. Bij slagaderverkalking spelen allerlei risicofactoren een rol, zoals roken, hoge bloeddruk, hoog cholesterol, alcohol, te weinig beweging, overgewicht en diabetes. Door goed om te gaan met die factoren kunnen patiënten hun kansen verbeteren.”
 
Waarom is dit project voor deze patiënten van belang?
“Het is heel lastig als je merkt dat je niet meer de oude wordt of dat het herstel toch langzamer gaat dan verwacht. Tijdens de training leren patiënten hun leven een nieuwe draai te geven. In kaart brengen waar je het eerst aan wilt werken, is niet eenvoudig. Ze moeten daarom eerst de risicofactoren vaststellen. Verhoogde bloeddruk, roken en overgewicht is bijvoorbeeld een gevaarlijke combinatie. In de groepstraining gaan ze vervolgens aan de slag met het realiseren van persoonlijke doelen – zoals afvallen of stoppen met roken. De interactie met mensen in een vergelijkbare situatie helpt om die doelen sneller te bereiken. Dat is het hele idee achter deze implementatie. Het aanbieden van de cursus moet wel op het juiste moment gebeuren. In de ‘rouwfase’ heeft het weinig zin om iemand op te jutten.”

In hoeverre is kennisoverdracht belangrijk?
“Heel belangrijk! Sommige dingen, zoals een hoog cholesterol, merk je zelf niet. Het is dus goed als de trainer tegen de patiënt zegt: u voelt er weliswaar niks van, maar uw slagaders wel! In de praktijk zie je vaak dat mensen een pil krijgen van de huisarts of apotheker en te weinig uitleg. Ze stoppen dan gauw met de medicatie, omdat ze niet onthouden waarvoor het dient en geen verbetering merken. Soms geeft de zorgverlener wel degelijk uitleg, maar blijft het bij de patiënt niet hangen. Als je net een infarct hebt gehad, staat je hele leven op zijn kop. In dat soort acute situaties onthoud je nu eenmaal minder. Daarom herhalen we veel informatie in deze training. Weet u nog waarom een hoog cholesterol zo slecht is? En weet u nog waarom u deze pillen slikt? Binnen een rustige omgeving, samen met andere patiënten, beklijft het meer.”

Wat vindt u de meerwaarde van dit project?
“Het is een unieke pilot. Op het gebied van hart- en vaatziekten heb ik zo’n samenwerking tussen een ziekenhuis en meerdere patiëntenverenigingen nog niet eerder gezien, zeker niet met de inzet van ervaringsdeskundigen. De groepstraining heeft voor veel mensen ook echt een meerwaarde ten opzichte van individuele begeleiding. Ze houden elkaar actief en brengen elkaar op ideeën. Ze moeten zich wel blootgeven, maar krijgen ook complimenten als ze goed bezig zijn. Het is wel belangrijk om te kijken wat voor ‘zelfmanager’ iemand is en of diegene in zo’n groep past. Mensen met een baan en weinig tijd hebben misschien meer baat bij digitale begeleiding. Verder zie ik veel waarde in een aparte groep voor hart- en longpatiënten. Een gemengde groep werpt meer drempels op en iedere ziekte kent toch zijn eigen zorgverleners, problemen en risicofactoren. Ondanks de vele positieve effecten van de proefimplementatie, zie ik ook verbeterpunten. Zo zou de expertpatiënt nog wat meer op de voorgrond mogen treden en is het team van zorgverleners nog niet helemaal op elkaar ingespeeld. Extra scholing blijft daarom belangrijk.”

Wat is de rol van De Hart&Vaatgroep in deze proefimplementatie?
“We waren al bezig met zelfmanagementtrainingen en waren ook betrokken bij het Landelijk Actieprogramma Zelfmanagement (LAZ). Toen het project startte vanuit de Divisie Hart & Longen, zijn we er direct bij betrokken. We hebben onder meer de expertpatiënt aangedragen. Samen met het UMC Utrecht kijken we nu naar uitbreidingsmogelijkheden bij andere ziektebeelden en in andere ziekenhuizen. Ik zie her en der in het land wel initiatieven waarop dit project zou kunnen aansluiten.”

Legt u zelf ook links met andere zelfmanagementinterventies?
“Jazeker! Er loopt bijvoorbeeld een ander zelfmanagementproject met hartpatiënten in het Zuiderzee-ziekenhuis in Lelystad. Dat richt zich meer op psychische problemen en angsten, terwijl in Utrecht de risicofactoren meer aandacht krijgen. We kijken nu wat er in Utrecht en in Lelystad het beste loopt. Zo ontstaat er een kruisbestuiving. Als de projecten in Utrecht en Lelystad straks allebei geëvalueerd zijn, hebben we een model in handen dat we verder kunnen uitrollen. Dat doen we samen met de Hartstichting, want ook daar ligt veel expertise.”

Houdt u een vinger aan de pols na afloop van het project bij het UMC Utrecht?
“Een belangrijk punt vind ik de overgang naar de eerste lijn. De huisarts ontvangt nu wel een bericht dat de patiënt heeft deelgenomen aan de training Gezond Leven, maar er zijn verder geen afspraken over de verdere begeleiding. Zeker bij aanpassingen van leefstijl is bekend dat dit niet eenvoudig is. Voor de patiënt is het belangrijk dat hij één aanspreekpunt krijgt, waar hij met zijn vragen terecht kan. Ook contact met lotgenoten kan helpen. Daarom wil De Hart&Vaatgroep de cursisten ook uitnodigen voor kookworkshops. Ze leren daar koken met minder verzadigde vetten en zout. De workshop zou als een soort terugkomdag fungeren: mensen zien elkaar weer en kunnen elkaar vertellen hoe het gaat. Verder kunnen we vanuit de regionale vereniging van De Hart&Vaatgroep mensen uitnodigen voor informatiebijeenkomsten of hen wijzen op de mogelijkheden te gaan sporten bij een van de beweeggroepen voor hartpatiënten. Op die manier blijven ze bij ons in beeld.”



terug