Voedingsdagboek bij zelfmanagement

Interview met een pilotdeelnemer

In 2011 was Diëtistenpraktijk HRC in Rotterdam een van de deelnemers aan een zelfmanagementpilot van het Landelijk Actieprogramma Zelfmanagement NPCF-CBO (LAZ). De achterliggende vraag was: hoe kunnen we patiënten motiveren meer verantwoordelijkheid en regie te nemen over hun voedingspatroon? De pilot draaide om online ondersteuning via het digitaal voedingsdagboek Dieetinzicht. Volgens Jolande van Teeffelen van Diëtistenpraktijk HRC heeft deze vorm van ondersteuning de toekomst.

Over Diëtistenpraktijk HRC
Diëtistenpraktijk HRC  is in 2002 opgericht in de deelgemeente Rotterdam Prinsenland. In de loop der jaren is het bedrijf uitgegroeid tot een praktijk met 15 diëtisten, 2 secretaresses en meer dan 20 locaties, verdeeld van Rotterdam Delfshaven tot en met Nesselande, Capelle aan den IJssel/Krimpen  aan den IJssel en Zwijndrecht.

Conclusie en advies
Jolande van Teeffelen, manager bij Diëtistenpraktijk HRC noemt de resultaten van de pilot zeer positief. Als het aan haar ligt, wordt de pilot uitgebreid. Wel signaleert zij dat collegadiëtisten nog te weinig bezig zijn met zelfmanagement. Het inzicht moet groeien dat zelfmanagement patiënten helpt meer regie te krijgen over hun voedingspatroon. Zorgprofessionals moeten bovendien durven loslaten, want het succes van zelfmanagement hangt hier mede vanaf. Zij raadt in dit verband de volgende boeken aan:
• William R. Miller & Stephan Rollnick: Motiverende gespreksvoering 
• William R. Miller & Stephan Rollnick: Motiverende gespreksvoering in de gezondheidszorg  

Mevrouw Van Teeffelen, waarom nam u deel aan de pilot?
“Wij hadden drie belangrijke redenen om mee te doen aan de pilot:
1. patiënten meer betrekken bij hun aandoening,
2. patiënten de verantwoordelijkheid laten nemen voor hun leefstijl, en
3. patiënten inzicht geven in de effecten hiervan op hun ziekte en kwaliteit van leven.
Sommige patiënten denken dat ze een goed voedingspatroon hebben en begrijpen niet waarom hun dieet onvoldoende effect sorteert. Normaliter maken patiënten gebruik van bijvoorbeeld een tabellenboek en bespreek ik achteraf hun dagmenu en de resultaten daarvan. Door het nu in te vullen in het digitale dagboek, zien ze meteen het effect van hun voedingspatroon. Daardoor kunnen ze er direct van leren en hun gedrag aanpassen.”

Wat zijn de voordelen van het digitale dagboek?
“Dieetinzicht biedt vele voordelen. Zowel voor de patiënt als voor de diëtist:
De patiënt:
• heeft direct een totaalbeeld van zijn voedingspatroon en hoe hij hiermee moet omgaan;
• ontdekt vaker zelf waar het probleem is en anticipeert hier veel beter op, waardoor er ook meer mogelijkheden zichtbaar worden voor de patiënt;
• hoeft minder vaak op consult, ondersteuning kan op afstand;
• krijgt gerichter en directer advies van de diëtist.
De diëtist:
• boekt tijdwinst, doordat de patiënt zelf de gegevens invult in het systeem;
• heeft de mogelijkheid om in te zoomen op ‘componenten’ zoals eiwitten of koolhydraten;
• kan het beweegplan van het systeem gebruiken.”

Aan welke patiënten biedt u dit aan en op welke manier?
“Dieetinzicht introduceer ik bij:
• patiënten die minstens 3 maanden onder behandeling zijn, waarbij de gewichtsreductie stagneert ondanks het dieetadvies;
• zowel hoog- als laagopgeleiden;
• diabetespatiënten en patiënten met een te hoge bloeddruk;
• mensen die vaardigheden op de computer/internet hebben of die hier vanuit hun eigen omgeving hulp bij krijgen.
Na een introductie van het programma kunnen mensen goed beslissen of ze daadwerkelijk aan de slag willen met Dieetinzicht. Vervolgens maak ik een nieuwe afspraak om te starten met het digitale dagboek.“

Hoe start het gebruik vervolgens?
“De ervaring leert dat je alles moet klaar zetten om het gebruik te stimuleren. De stappen in het proces verlopen dan als volgt:
• Tijdens het consult vullen we de persoonsgegevens in en de afgesproken voedingsdoelen.
• De patiënt ontvangt de inloggegevens en een link waardoor ik ze kan volgen. Hierna kunnen ze meteen aan de slag.
• Patiënten die het dagboek invullen, kunnen mij vervolgens een systeembericht sturen om mee te kijken.
Het kost niet meer dan een half uur per week om de patiënten te volgen. Ook ‘oudere’ patiënten en patiënten die onvoldoende vaardig zijn in het gebruik van de computer kunnen direct aan de slag. Dieetinzicht biedt daarvoor een goede helpdesk, waarnaar ik zelf dus geen omkijken heb.”

Wat was de ervaring van de deelnemers?
“Van mijn praktijk hebben 21 patiënten deelgenomen. Zij vonden Dieetinzicht heel gebruiksvriendelijk en bruikbaar. De gebruikers zelf varieerden van matige tot zeer trouwe deelnemers. Een belemmering bij het gebruik van Dieetinzicht is het aantal beschikbare producten in het systeem. Het vraagt enige creativiteit van gebruikers in het zoeken naar een vervangend product met dezelfde calorische waarde. Ook kunnen zij maximaal 10 voorkeursproducten invullen. Als de patiënten hun doelen hebben gerealiseerd stoppen sommigen met het gebruik van het systeem. Vervolg is dan ook niet nodig.”

Enkele maanden na afloop van de pilot laat Jolande van Teeffelen weten dat er inmiddels 80 patiënten zijn die een account hebben bij Dieetinzicht.

Zelfmanagementcongres
Tijdens het druk bezochte zelfmanagementcongres op 24 april 2012 , gaf Jolande van Teeffelen een workshop over haar ervaringen met Dieetinzicht. Haar presentatie kunt u hier downloaden.