Wat is zelfmanagement?

Iedereen kent in zijn omgeving wel iemand die een langdurige ziekte of een chronische aandoening heeft. Of u hebt hier zelf mee te maken. Het is een hele klus de ziekte een plaats te geven in het dagelijks leven. Er voor zorgen dat uw ziekte past in uw leven in plaats van andersom, dat is de gedachte achter het heft in eigen hand nemen. In de zorg wordt dit laatste ook wel zelfmanagement of zelfzorg genoemd.




Eigenlijk is iedereen bezig met zelfmanagement: dagelijks kiest u de kleding uit die u wilt dragen, koopt u de voedingsmiddelen die u wilt eten en bepaalt u zelf hoe laat u gaat slapen. Als u lichamelijke klachten heeft zoals pijn of griep,  kiest u ervoor om (een gedeelte van) de behandeling zelf uit te voeren of een zorgverlener te bezoeken. Gemiddeld heeft een chronisch zieke patiënt twee van de 365 dagen in het jaar contact met zorgverlener(s). Zelf leeft u wel 24 uur per dag met uw ziekte. Goed zelfmanagement kan ervoor zorgen dat u meer grip op uw leven en ziekte krijgt. Door informatie te verzamelen, uw gezondheid in de gaten te houden en goed naar uw lichaam te luisteren kunt u zelf een rol spelen bij de zorg  die u krijgt.
 

Zelfmanagement, wat is dat eigenlijk?
Als u een (chronische) ziekte krijgt  verandert uw leven. Hierdoor moet u opnieuw de balans vinden. Zelfmanagement of zelfzorg betekent dat u zó met uw ziekte probeert om te gaan, dat u uw leven kunt leiden zoals u dat het liefste zou doen. Oftewel: u zoekt naar een balans tussen wat de ziekte van u vraagt, en hoe u uw leven wilt leiden. Samen met uw zorgverlener(s) (huisarts, verpleegkundige, specialist, diëtist, etc.) en uw naasten kunt u zoeken naar deze balans. Bij zelfmanagement komt het er dus op neer dat u – opnieuw – zelf de regie voert over het leven met uw ziekte.

10 goede redenen voor zelfmanagement. Lees meer >>>
Wat betekent zelfmanagement voor de relatie met uw zorgverlener(s)? Lees meer >>
Hoe aan de slag met zelfmanagement? Lees meer >>
Alleen of samen? Lees meer >>
Zelfmanagementkaarten Lees meer >>
Wat kunt u op deze website vinden? Lees meer >>
De patiëntenvereniging kan u verder helpen Lees meer >>
Werkgroepen Lees meer >>
Rapportage meldactie zelfmanagement Lees meer >>

10 goede redenen voor zelfmanagement
1. U krijgt (meer) vertrouwen in eigen kunnen
2. U houdt zoveel mogelijk zelfstandigheid
3. U bent actief betrokken bij uw zorg, behandeling en/of controle
4. U verzamelt en krijgt informatie die bij ú past
5. U leert uw eigen doelen stellen en behalen
6. U haalt meer uit de gesprekken met uw zorgverlener
7. U houdt de regie op uw kwaliteit van leven in eigen hand
8. U kunt keuzes maken: wat wilt u in eigen beheer houden en wat niet
9. U kunt uw ervaringskennis over leven met een (of meer) ziekte(n) gebruiken
10. U leert problemen zelf op te lossen
 
Wat betekent zelfmanagement voor de relatie met uw zorgverlener?
Zorgverleners en patiënten vullen elkaar aan. De zorgverlener is de expert die veel  weet van de ziekte en de behandeling. De patiënt is de ervaringsdeskundige. U weet als geen ander hoe uw lichaam reageert en welke zorg goed voor u is. U weet ook zelf het beste welke dingen in uw leven echt belangrijk voor u zijn, dus welke doelen u uzelf wilt stellen. Als u het heft in eigen hand wil nemen, dan gaat u bijvoorbeeld zelf (een deel van) de zorg uitvoeren, uw levensstijl aanpassen en meedenken over wat goed is voor uw gezondheid. De zorgverlener wordt dan meer een coach, die open staat voor uw ideeën en met wie u samen beslissingen neemt. Dit vormt de basis voor een goede relatie tussen u en uw zorgverlener(s). Een relatie op basis van partnerschap, vertrouwen en respect.

Hoe aan de slag met zelfmanagement?
Uit onderzoek van de NPCF (Nederlandse Patiënten en Consumenten Federatie) blijkt dat patiënten actief betrokken willen worden bij hun behandeling. Ze vinden het belangrijk dat artsen goed luisteren en meer ruimte geven voor vragen en overleg. Patiënten geven aan dat hun behandeling dan betere resultaten geeft en dat de kwaliteit van hun leven erdoor verbetert. Hieronder staan tips hoe u aan de slag kunt met zelfmanagement.

Informatie
Verzamel  informatie over uw ziekte en de behandeling ervan, dan weet u wat de mogelijkheden zijn en kunt u gerichte vragen stellen aan uw zorgverlener(s). Bij uw zorgverlener(s) en patiëntenvereniging is ook kennis aanwezig. Vraag hen naar betrouwbare websites en informatie. Zoek andere patiënten op en wissel ervaringen uit.

Stel doelen
Zelf managen lukt het beste als u weet wat voor u persoonlijk in het leven van belang is en wat u wilt bereiken. Stel daarom uw eigen doelen op het gebied van uw gezondheid. Gezondheidsdoelen kunnen over van alles gaan: het behalen van een bepaalde bloeddruk of een bepaalde activiteit (weer) kunnen uitvoeren. Bijvoorbeeld: Meneer A heeft een zeer hoge bloeddruk, zijn doel is dat zijn bloeddruk onder de 150/90 daalt. Mevrouw B heeft een knie operatie ondergaan, zij wil over 3 maanden naar de dierentuin met haar kleinkind.  Uw zorgverlener kan u helpen met het stellen van doelen. Aan de hand van uw doelen kunt u gaan nadenken over wat u moet doen om uw doelen te behalen.

Beslis mee en bepaal hoe uw zorg eruit moet zien
Vraag welke mogelijkheden er zijn als het gaat om uw gezondheid. Overleg met uw zorgverlener(s) over de voor- en nadelen van bepaalde keuzes in uw behandeling. Kies wat het beste bij uw leven en uw doelen past. Bedenk welke zorg u nodig hebt om een goed leven te kunnen leiden met uw ziekte. Vertel uw arts wat u zelf wilt én kunt doen en wanneer u van uw zorgverlener verwacht dat hij/zij inspringt of het van u overneemt. Maak daar ook afspraken over. Ook als u niet verder behandeld wilt worden. Als u deze tips in de praktijk brengt, neemt uw kennis over uw ziekte en de invloed daarvan op uw kwaliteit van leven toe. Hierdoor bent u in staat veel beter keuzes te maken.  U krijgt meer vertrouwen in eigen kunnen.

Alleen of samen?
Zelfmanagement betekent niet dat u alles zelf moet doen. Uw omgeving kan u helpen: uw zorgverleners, maar ook uw familie, vrienden, medepatiënten, buren, collega’s en anderen. Het is belangrijk dat u om hulp vraagt als u dat nodig hebt, dat u grenzen stelt als het u teveel wordt en dat u praat over hoe u zich voelt en wat u bezig houdt. Uw omgeving kan u zo beter ondersteunen.  Regel bijvoorbeeld dat u weet met welke vraag  of probleem u of uw naaste(n) contact moet opnemen met uw zorgverlener.

Zelfmanagementkaarten
In samenwerking met het NPCF hebben de patiëntenorganisaties een patiëntenkaart voor zelfmanagement ontwikkeld. Deze vindt u hier .  
Voor nieuws en informatie voor patiënten: www.npcf.nl

Wat kunt u op deze website vinden?
De keuze om aan ´zelfmanagement´ te doen, is helemaal aan uzelf. Op het gebied van zelfmanagement worden allerlei soorten hulpmiddelen en goede voorbeelden ontwikkeld. Wij verzamelen deze voor u, om u te helpen om een hulpmiddel te vinden dat bij uw wensen past. Dit noemen wij de 'tools'. Klik hier voor onze Toolbox

De patiëntenvereniging kan u verder helpen
De patiëntenvereniging stelt úw belang voorop. Voor veel verschillende chronische aandoeningen is er een vereniging. De vereniging kan u goede informatie geven over de ziekte, handige tips geven, hulp bieden bij vragen die u heeft, en ten slotte brengt de patiëntenvereniging mensen met dezelfde ziekte bij elkaar. Klik hier om meer te lezen over de patiëntenverenigingen .

Voor andere partijen die zelfmanagement toepassen, kunt u een kijkje nemen bij Hart voor Zelfmanagement

Werkgroepen
Lees ook meer over zeven ziektespecifieke werkgroepen , waarin patiëntenverenigingen, onderzoekers en zorgverleners samenwerkten. Iedere werkgroep ontwikkelde een plan van aanpak, afgestemd op dat ene ziektebeeld (COPD/astma, depressie, diabetes, hartfalen, kanker, reuma, spierziekten).

Rapportage meldactie zelfmanagement
Patiënten willen met hun dokter meedenken en overleggen over hun behandeling. Dat gebeurt volgens patiënten nog te weinig. Ook voelen patiënten zich door hun dokter niet altijd serieus genomen. Dat blijkt uit een peiling van de Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie (NPCF) waar ruim tweeduizend mensen aan deelnamen. Klik hier voor het rapport (pdf).


Frisse kijk op de gezondheidszorg
Trevor Torres is 16 jaar. Hij heeft eczeem en astma, lijdt aan slaaptekort, heeft diabetes type 1 en is allergisch voor noten. Is hij boos over zijn medische toestand? Gefrustreerd over zijn ongemakken en beperkingen? Helemaal niet. In feite is Trevor het tegenovergestelde. In de video hieronder deelt Trevor vier dingen. Hij geeft twee redenen waarom hij diabetes type 1 aan iedereen zou aanraden en twee praktische adviezen voor de zorgverleners. Dus, neem vijf minuten, leer Trevor kennen als patiënt en als persoon. Je zult lachen en misschien, krijg je een frisse kijk op de gezondheidszorg.